Merenwijkdistrict (Leiden) · Waar doet een verswinkel iets anders dan de supermarkt?

Het CBS publiceert voor Merenwijkdistrict een gemiddelde van 0,9 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Leiden komt op 0,6 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 6 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Merenwijk-Centrum de kortste gepubliceerde afstand en Zijlwijk-Noord de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Merenwijkdistrict is hierbij geen muur. De voorziening op 0,2 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Merenwijk-Centrum gemiddeld 9 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Zijlwijk-Noord is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 30,7 respectievelijk 17,1. Voor Merenwijk-Centrum komen er gemiddeld 21,7 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Zijlwijk-Noord is die toevoeging 17,1. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Merenwijk-Centrum op gemiddeld 0,2 km. Die route was even lang vergeleken met de 0,2 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Zijlwijk-Noord horen bij dezelfde vergelijking 1,5 km en 1,5 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 0,6 km vanuit Merenwijk-Centrum en 0,5 km vanuit Zijlwijk-Noord. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In Merenwijk-Centrum woonden volgens de kerncijfers 1.055 mensen in een buurt met 780 particuliere huishoudens. 555 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 71,2%. In Zijlwijk-Noord kwamen 325 eenpersoonshuishoudens op 1.070 huishoudens uit, oftewel 30,4%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Slaaghwijk, met 4.385 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een brood, een portie voor twee en een cadeauverpakking wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 53 bruikbare buurten in Leiden ligt bij Havenwijk-Zuid, met 0,5 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Academiewijk (0,3 km), rond driekwart Stationskwartier (0,7 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 53 hebben er 50 een kortere afstand dan de 1,5 km van Zijlwijk-Noord. Zijlwijk-Noord deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,4 km. Leg de spreiding binnen Merenwijkdistrict van 1,3 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Leiden kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Burgemeesterswijk komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Merenwijk-Centrum. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,9 km in Burgemeesterswijk en 0,2 km in Merenwijk-Centrum. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,5 km tegenover 0,6 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de basisschool. Vraag mensen in Burgemeesterswijk daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Gebruik de wijkwaarde van 0,9 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 4 van de 6 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 4.030 particuliere huishoudens en bevat Merenwijk-Centrum, Leedewijk-Zuid, Slaaghwijk. De andere 2 buurten omvatten 2.230 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een toonbank voor versproducten. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in Merenwijk-Centrum, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 9 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Schrijf bij drie concrete mandjes op welk product onderweg al verkrijgbaar is. Loop daarna dezelfde route rond sluitingstijd. Vraag bij de kassa naar de laatste aankoop waarvoor iemand echt omreed. Bewaar de route met het antwoord zodat je later kunt terugzoeken waar de omweg ontstond. Herhaal diezelfde proef in Zijlwijk-Noord en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK054608 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.