Epe · Waar doet een verswinkel iets anders dan de supermarkt?

Het CBS publiceert voor Epe een gemiddelde van 1,2 km tot de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. De gemeente Epe komt op 1,2 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 13 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Gildehoek de kortste gepubliceerde afstand en Buitengebied Epe Noord de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Epe is hierbij geen muur. De voorziening op 0,3 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Gildehoek gemiddeld 10 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen bereikbaar. Vanuit Buitengebied Epe Noord is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 15,2 respectievelijk 7,1. Voor Gildehoek komen er gemiddeld 5,2 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Buitengebied Epe Noord is die toevoeging 7,1. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde grote supermarkt lag voor inwoners van Gildehoek op gemiddeld 0,5 km. Die route was langer vergeleken met de 0,3 km naar overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen. Voor Buitengebied Epe Noord horen bij dezelfde vergelijking 2,6 km en 3,1 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 0,3 km vanuit Gildehoek en 2,5 km vanuit Buitengebied Epe Noord. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In Gildehoek woonden volgens de kerncijfers 550 mensen in een buurt met 285 particuliere huishoudens. 135 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 47,4%. In Buitengebied Epe Noord kwamen 100 eenpersoonshuishoudens op 295 huishoudens uit, oftewel 33,9%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Vegtelarij, met 2.665 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een brood, een portie voor twee en een cadeauverpakking wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 28 bruikbare buurten in Epe ligt bij Krugerstraat Zuid, met 1,1 km naar de eerste winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen. Rond een kwart van de reeks staat Krugerstraat Noord (0,7 km), rond driekwart Berkenoord 1 (1,8 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 28 hebben er 27 een kortere afstand dan de 3,1 km van Buitengebied Epe Noord. Alleen Buitengebied Epe Noord heeft precies die gepubliceerde waarde. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 1,1 km. Leg de spreiding binnen Wijk 00 Epe van 2,8 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Epe kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Kern Oene komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen het dichtst bij Gildehoek. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een grote supermarkt zijn de bijbehorende gemiddelden 0,3 km in Kern Oene en 0,5 km in Gildehoek. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,5 km tegenover 0,3 km. De alternatieve aankoop bij een grote supermarkt levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de basisschool. Vraag mensen in Kern Oene daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Gebruik de wijkwaarde van 1,2 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 9 van de 13 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een winkel voor overige dagelijkse levensmiddelen op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 5.365 particuliere huishoudens en bevat Gildehoek, Epe Centrum, Enkweg. De andere 4 buurten omvatten 1.745 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een toonbank voor versproducten. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in Gildehoek, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 10 overige winkels voor dagelijkse levensmiddelen als vertrekpunt hebt. Schrijf bij drie concrete mandjes op welk product onderweg al verkrijgbaar is. Loop daarna dezelfde route rond sluitingstijd. Vraag bij de kassa naar de laatste aankoop waarvoor iemand echt omreed. Bewaar de route met het antwoord zodat je later kunt terugzoeken waar de omweg ontstond. Herhaal diezelfde proef in Buitengebied Epe Noord en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK023200 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.