West IJlst (Súdwest-Fryslân) · Welke aankoop vindt plaats tussen twee afspraken?

Het CBS publiceert voor West IJlst een gemiddelde van 3,2 km tot de eerste grote supermarkt. De gemeente Súdwest-Fryslân komt op 1,5 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 2 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Gaastmeer de kortste gepubliceerde afstand en Oudega de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van West IJlst is hierbij geen muur. De voorziening op 0,2 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Gaastmeer gemiddeld 1 grote supermarkten bereikbaar. Vanuit Oudega is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 1 respectievelijk 0. Voor Gaastmeer komen er gemiddeld 0 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Oudega is die toevoeging 0. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde cafetaria of vergelijkbare zaak lag voor inwoners van Gaastmeer op gemiddeld 4,1 km. Die route was langer vergeleken met de 0,2 km naar grote supermarkten. Voor Oudega horen bij dezelfde vergelijking 0,4 km en 4,2 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 4,4 km vanuit Gaastmeer en 0,4 km vanuit Oudega. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In Gaastmeer woonden volgens de kerncijfers 200 mensen in een buurt met 95 particuliere huishoudens. 35 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 36,8%. In Oudega kwamen 115 eenpersoonshuishoudens op 280 huishoudens uit, oftewel 41,1%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Oudega, met 600 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een tussendoortje en een drankje wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 76 bruikbare buurten in Súdwest-Fryslân ligt bij Hemelum, met 1,7 km naar de eerste grote supermarkt. Rond een kwart van de reeks staat Koudum (0,6 km), rond driekwart Oudega (4,2 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 76 hebben er 56 een kortere afstand dan de 4,2 km van Oudega. Oudega deelt de waarde met 1 andere buurt. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 3,6 km. Leg de spreiding binnen Wijk 08 West IJlst van 4 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Súdwest-Fryslân kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Sneek binnen de grachten komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de grote supermarkt het dichtst bij Gaastmeer. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een cafetaria of vergelijkbare zaak zijn de bijbehorende gemiddelden 0,2 km in Sneek binnen de grachten en 4,1 km in Gaastmeer. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,5 km tegenover 4,4 km. Ondanks het vergelijkbare bereik van grote supermarkten verschilt de toegang tot de basisschool sterker. Neem die bestemming mee als je in Gaastmeer en Sneek binnen de grachten hetzelfde bezoekmoment observeert.

Gebruik de wijkwaarde van 3,2 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 1 van de 2 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een grote supermarkt op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 95 particuliere huishoudens en bevat Gaastmeer. De andere 1 buurten omvatten 280 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een kleine foodwinkel. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in Gaastmeer, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 1 grote supermarkten als vertrekpunt hebt. Kijk per kwartier hoeveel bezoekers direct weer doorlopen en hoeveel mensen bewust blijven staan. Registreer bij vrijwillige gesprekken de eerstvolgende bestemming. Dat helpt onderscheid maken tussen een spontane aankoop onderweg en een voorraadboodschap die ook een andere dag had kunnen plaatsvinden. Herhaal diezelfde proef in Oudega en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK190008 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.