Leidsche Rijn (Utrecht) · Welke aankoop vindt plaats tussen twee afspraken?

Het CBS publiceert voor Leidsche Rijn een gemiddelde van 1 km tot de eerste grote supermarkt. De gemeente Utrecht komt op 0,7 km. Dat zijn afstanden vanaf woonadressen over de weg, gewogen naar bewoners. Van de 12 onderzochte buurten met ten minste 200 inwoners heeft Terwijde-Oost de kortste gepubliceerde afstand en Rijnvliet de langste, met eventuele gedeelde uitersten. De grens van Leidsche Rijn is hierbij geen muur. De voorziening op 0,5 km kan aan de andere kant van een wijkgrens liggen.

Binnen 1 kilometer over de weg zijn vanuit Terwijde-Oost gemiddeld 3,7 grote supermarkten bereikbaar. Vanuit Rijnvliet is dat 0. Verruim de afstand naar 3 kilometer en de gemiddelden worden 8,3 respectievelijk 7,6. Voor Terwijde-Oost komen er gemiddeld 4,6 keuzes binnen bereik wanneer je die ruimere afstand toelaat. Bij Rijnvliet is die toevoeging 7,6. Je kunt zulke gemiddelden niet aftrekken van een adressenlijst om precies zoveel nieuwe concurrenten aan te wijzen. Dezelfde zaak kan vanuit beide buurten bereikbaar zijn.

Een andere aankoop geeft een ander beeld. De dichtstbijzijnde cafetaria of vergelijkbare zaak lag voor inwoners van Terwijde-Oost op gemiddeld 0,6 km. Die route was langer vergeleken met de 0,5 km naar grote supermarkten. Voor Rijnvliet horen bij dezelfde vergelijking 1,7 km en 2,4 km. Kijk nu naar de basisschool. De afstand ernaartoe bedroeg 0,4 km vanuit Terwijde-Oost en 0,6 km vanuit Rijnvliet. Dit zijn losse bestemmingen gemeten vanaf woningen. Wie vanuit een basisschool vertrekt moet de route naar de winkel zelf nalopen.

In Terwijde-Oost woonden volgens de kerncijfers 6.025 mensen in een buurt met 2.575 particuliere huishoudens. 900 van die huishoudens bestonden uit één persoon, ongeveer 35%. In Rijnvliet kwamen 175 eenpersoonshuishoudens op 820 huishoudens uit, oftewel 21,3%. De buurt met de meeste inwoners binnen deze selectie was Het Zand-West, met 6.920 inwoners. De cijfers maken zichtbaar van welke bewoners de afstandsmeting uitgaat. Of een huishouden een tussendoortje en een drankje wil kopen, vraagt een afzonderlijke waarneming op het tijdstip waarop jij wilt openen.

De middelste waarneming in een rangschikking van 104 bruikbare buurten in Utrecht ligt bij Tigrisdreef en omgeving, met 0,6 km naar de eerste grote supermarkt. Rond een kwart van de reeks staat Zambesidreef en omgeving (0,4 km), rond driekwart Langerak (1 km). Elke buurt telt hier eenmaal mee. Van de 104 hebben er 101 een kortere afstand dan de 2,4 km van Rijnvliet. Alleen Rijnvliet heeft precies die gepubliceerde waarde. Het verschil tussen de twee kwartielwaarnemingen is 0,6 km. Leg de spreiding binnen Wijk 09 Leidsche Rijn van 1,9 km ernaast voordat je deze wijk als doorsnee voorbeeld van Utrecht kiest.

Zoek een tweede vertrekpunt met vergelijkbaar bereik. Abstede, Tolsteegsingel e.o. komt buiten de onderzoekswijk qua route naar de grote supermarkt het dichtst bij Terwijde-Oost. Het verschil bedraagt 0 km. Voor een cafetaria of vergelijkbare zaak zijn de bijbehorende gemiddelden 0,3 km in Abstede, Tolsteegsingel e.o. en 0,6 km in Terwijde-Oost. Kijk je naar de basisschool, dan krijg je 0,5 km tegenover 0,4 km. De alternatieve aankoop bij een cafetaria of vergelijkbare zaak levert minstens zoveel verschil op als de afstand tot de basisschool. Vraag mensen in Abstede, Tolsteegsingel e.o. daarom welke winkel of zaak ze in werkelijkheid als alternatief zien.

Gebruik de wijkwaarde van 1 km als praktische scheidslijn voor de veldproef. In 7 van de 12 opgenomen buurten ligt de gemiddelde route naar een grote supermarkt op of onder deze waarde. Deze selectie omvat samen 12.295 particuliere huishoudens en bevat Terwijde-Oost, Leidsche Rijn-Centrum, Parkwijk-Zuid. De andere 5 buurten omvatten 7.900 huishoudens. Deze groepen zijn ruimtelijke referenties voor een kleine foodwinkel. De eerste groep kan op papier dichtbij wonen terwijl een onhandige oversteek juist op het beoogde bezoekmoment veel tijd kost.

Begin je eerste ronde in Terwijde-Oost, waar je bij een bereik van 1 kilometer gemiddeld 3,7 grote supermarkten als vertrekpunt hebt. Kijk per kwartier hoeveel bezoekers direct weer doorlopen en hoeveel mensen bewust blijven staan. Registreer bij vrijwillige gesprekken de eerstvolgende bestemming. Dat helpt onderscheid maken tussen een spontane aankoop onderweg en een voorraadboodschap die ook een andere dag had kunnen plaatsvinden. Herhaal diezelfde proef in Rijnvliet en noteer naast de routeafstand één omstandigheid die anders was. Bewaar de datum van beide rondes bij de wijkcode WK034409 zodat een volgende lezer de historische tabel kan terugvinden en de meting buiten opnieuw kan uitvoeren.